Bireysel İş Hukuku

Konu Başlıkları:

İş Sözleşmesi ve Türleri
İş Sözleşmesinden Doğan Haklar – Borçlar
İş Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Sonuçları
Kıdem Tazminatı
Çalışma (İş) Süreleri
Dinlenme Süreleri ve Tatiller – İzinler

"Bireysel İş Hukuku" isimli çalışmada, öğrencilerin ders notu gereksinimlerini karşılama eğilimi ağır basmıştır. Bu nedenle konular, fazla dipnot ayrıntısına girmek yerine genel hatlarıyla sunulmuş, fakat bu yapılırken bilimsel referanslara dikkat edilmiş, güncel yargı kararları ile mevzuat/uygulama ve öğretide saptanan son gelişmelere de verilmiştir.

Kitapta; iş hukukunun kavramları, tarihçesi, özellikleri ve kaynaklarının yanı sıra iş sözleşmesi, iş sözleşmesinden doğan haklar / borçlar, iş sözleşmesinin sona ermesi ve sonuçları, kıdem tazminatı, çalışma (iş) süreleri, dinlenme süreleri ve tatiller / izinler, yer verilen konular arasındadır.

(Tanıtım Bülteninden)

İçindekiler

Sunuş ...7
Kısaltmalar ...19
Birinci Kısım...
İŞ HUKUKU: KAVRAM – TARİHÇESİ – ÖZELLİKLERİ...
§1. İŞ HUKUKU KAVRAMI ...25
§2. İŞ HUKUKUNUN TARİHÇESİ ...26
I. Genel Olarak ...26
II. Türk Hukukunda Durum ...28
A. Osmanlı İmparatorluğu Öncesi Dönem ...29
B. Osmanlı İmparatorluğu Dönemi ...31
C. Ara Dönem ...35
D. Cumhuriyet Dönemi ...36
§3. İŞ HUKUKUNUN ÖZELLİKLERİ, KAYNAKLARI VE ÖRGÜTLERİ ...40
I. İş Hukukunun Özellikleri ...40
A. İşçinin Korunması Ön Plândadır ...40
B. Kuralları Genellikle İşçi Yararına Aşılabilir (Nispî Emredici) Niteliktedir ...41
C. İşçi Lehine Yorum Geçerlidir ...42
D. İşçinin Kişiliği Önem Taşır ...43
E. Yönetime Katılmak Mümkündür ...44
F. Bireysel İş Hukuku Yasalarında Dağınıklık Egemendir ...44
G. Özel Hukuka Giren Bir Hukuk Dalıdır ...45
II. İş Hukukunun Kaynakları ...45
A. Özel Kaynaklar ...45
B. Resmî Kaynaklar ...48
III. Çalışma Yaşamının Örgütleri ...51
A. Türk Çalışma Örgütü ...51
B. Uluslararası Alanda ...52
§4. İŞ HUKUKUNUN UYGULANMA ALANI ...53
I. Konu Bakımından Uygulanma Alanı ...53
II. Yer Bakımından Uygulanma Alanı ...56
A. İşyeri ...57
1. Asıl Üretimin (İşin) Yapıldığı Yer (Asıl İşyeri) ...57
2. İşyerinden Sayılan Yerler ...57
a. Nitelik ve Yönetim Bakımından Bağlı Yerler ...57
b. Eklentiler ...58
c. Araçlar ...58
B. İşyerinde Gelişmeler/İşyerinin Devri/Bildirimi ...60
C. İşletme ...65
D. Grup Oluşturan İşyerleri ...65
III. Kişi Bakımından Uygulama Alanı ...65
A. İşçi ...66
B. İşveren ...71
C. İşveren Vekili ...74
1. İşin, İşyerinin ve İşletmenin Yönetiminde Görev Alınmalıdır ...75
2. İşveren Adına Hareket Edilmelidir ...75
3. İşveren Vekilinin İşlemlerinin Sonucu ...75
D. Alt İşveren ...76
1. Kavram ...76
2. İşK'da Alt İşverenlik ...77
3. Gerçekleşme Koşulları ...78
a. Kendisi de Personel Çalıştıran Bir İşveren Bulunmalıdır ...78
b. Bir Başkası Bundan Belli Nedenlerle İş Almalıdır ...79
c. Bu İş Asıl İşverenin İşyerinde Yapılan İşle İlgili Olmalıdır ...81
d. İşi Alan İşçilerini Bu İşe Özgülenmiş Biçimde Çalıştırmalıdır ...82
e. Alt İşveren Olacak Kimse Daha Önce O İşyerinde Çalıştırılmamış Bulunmalıdır ...83
4. Alt İşverenlikte İlişkiler ve Sonucu ...84
5. Dikkat Edilecek Hususlar ...85
E. Çırak/Mesleki Eğitim Gören Öğrenci ve Stajyer ...93
1. Çırak ...93
2. İşletmelerde Mesleki Eğitim Gören Öğrenciler ...95
3. Stajyer ...95
4. Ortak Esaslar ...98
F. Sendikalar ve Konfederasyonlar ...100
İkinci Kısım...
BİREYSEL İŞ HUKUKU...
§1. BİREYSEL İŞ HUKUKU KAVRAMI VE KAPSAMI ...101
I. Kavram ...101
II. Bireysel İş Hukukunun Kapsamı ...101
A. İş Kanununa Tabi Olan/Olmayan İşler ...102
1. Deniz ve Hava Taşıma İşleri ...102
a. Deniz Taşıma İşleri ...102
b. Hava Taşıma İşleri ...104
2. 50 veya Daha Az İşçi Çalıştırılan Tarım ve Orman İşlerinin Yapıldığı İşyerleri ...105
3. Bir Ailenin Üyeleri veya Hısımları Arasında Dışarıdan Başka Biri Katılmayarak Evlerde ve El Sanatlarının Yapıldığı İşler ...107
4. Ev Hizmetleri ...108
5. En Fazla Üç Kişinin Çalıştığı Esnaf İşyerleri ...110
6. Aile Ekonomisi Sınırları İçinde Kalan Tarımla İlgili Her Çeşit Yapı İşleri ...112
7. Profesyonel Sporcular ...112
8. Rehabilite Edilenler (ve Yaptıkları İşler) ...113
9. Süreksiz İşler ...113
B. Deniz İş Kanunu'na Tabi İşler ...114
C. Basın İş Kanunu'na Tabi İşler (ve İşçiler) ...116
D. Türk Borçlar Kanunu'na Tabi İşler ...118
§2. İŞ SÖZLEŞMESİ ...119
I. İş Sözleşmesi Kavramı ...119
II. İş Sözleşmesinin Öğeleri ...120
A. İş (Çalışma) Unsuru ...120
B. Bağımlılık Unsuru ...122
C. Ücret (Karşılık) Unsuru ...126
III. İş Sözleşmesinin Tarafları ...127
IV. İş Sözleşmesinin Yapılması ...127
A. Sözleşme Görüşmeleri ...127
B. Tarafların Ehliyeti ...137
C. Sözleşmenin İçeriği ...139
D. Şekli ...139
E. Süresi ...142
F. Yabancıların Çalışması ...148
G. İş Sözleşmesi Yapma Özgürlüğü/Zorunluluğu ...150
1. İşten Topluca Çıkarılanların İşe Yeniden Alınması ...151
2. Askerlik veya Diğer Bir Kanuni Ödev Yüzünden İş İlişkisi Sona Erenlerin İşe Yeniden Alınması ...151
3. Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu ...152
a. Çalıştırma Yükümü Bakımından ...153
b. Engelli Çalıştıran İşverenlere Sağlanan Teşvikler ...157
c. İşyerinden Engelli/Malul Olarak Ayrılan Eski İşçinin Yeniden İşe Alınması ...159
4. Sendika Yöneticilerinin İşe Yeniden Alınması ...160
5. Sözleşme Yapma Zorunluluğunun Sonucu ...161
H. İş Sözleşmesinin Devri ...161
V. İş İlişkisinin Türleri ...162
A. Tipik/Atipik İş İlişkileri ...162
1. Belirli Süreli İş İlişkisi ...163
2. Kısmî Süreli Çalışma ve Türleri ...163
3. Geçici (Ödünç) İş İlişkisi ...172
4. Grup (Takım) ile Kurulan İş İlişkisi ...197
5. Evde Çalışma ve Uzaktan Çalışma İlişkisi ...198
6. Pazarlamacılık Sözleşmesi ...202
B. Deneme Süreli İş İlişkileri ...203
VI. İş Sözleşmesinin Geçersizliği ve Geçersizliğin Sonuçları ...206
A. Kesin Geçersizlik Nedenleri ...206
1. Emredici Hukuk Kurallarına Aykırılık ...207
2. Ahlâka Aykırılık ...208
3. İmkânsızlık ...209
4. Muvazaa (Danışıklık) Bulunması ...209
B. İş Sözleşmesinin İptali ve İptal Nedenleri ...211
C. Geçersizliğin Etkisi ...213
VII. İş Sözleşmesinin Devri ve İş Sözleşmesinde Taraf Değişikliği ...215
§3. İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN HAKLAR/ BORÇLAR ...219
I. İşçinin Borçları ...220
A. İş Görme (Çalışma) Borcu ...220
B. Özen Borcu ...224
C. İtaat (Uyma) Borcu ...225
D. Sadakat Borcu ...226
E. Teslim ve Hesap Verme Borcu ...233
II. İŞVERENİN BORÇLARI ...234
A. Ücret Ödeme Borcu ...234
1. Ücret Sistemleri ...236
2. Ücretin Miktarı ...236
3. Ödenme Yeri ...239
4. Ödenme Zamanı ...241
5. Ödenme Biçimi ...242
6. Ödeneceği Kişi ...243
7. Ödemenin İspatı ...243
8. Ücret Garanti Fonu ...244
9. Diğer Hususlar ...245
a. Zamanaşımı ...245
b. Gecikme Faizi ...246
c. Çalışmaktan Kaçınma Hakkı ...248
B. İşçiyi Gözetme Borcu ...253
C. Eşit Davranma Borcu (Haksız Ayırım Yasağı) ...257
D. Diğer Borçlar ...265
§4. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ ...269
I. Kendiliğinden Sona Erme ...269
A. Ölüm ...269
B. Sözleşme Süresinin Bitimi ...271
C. İşçi ve İşveren Sıfatının Aynı Kişide Birleşmesi ...272
II. Tarafların Anlaşması İle Sona Erme ...273
III. Geçersizlik Açıklaması İle Sona Erme ...276
IV. Fesih Yoluyla Sona Erme ...277
A. Genel Olarak Fesih Kavramı ...277
B. Fesih Yasakları ...280
1. DİK Kapsamında Fesih Yasağı ...280
2. BİK'da Fesih Yasağı ...281
3. Tüm Yasalar Kapsamında Fesih Yasağı ...281
4. Fesih Hakkının Sözleşmelerle Sınırlandırılması ...281
C. Önelli Fesih/Süreli fesih ...283
1. Önele Uyularak Fesih Bildiriminin Sonuçları ...286
2. Önellere Gereğince Uymamanın Sonucu ...289
D. Peşin Parayla Fesih ...294
E. Kötüniyetli Fesih ...297
F. Haklı Nedenle Fesih (Olağanüstü/Derhal Fesih) ...300
1. İşçi Açısından Haklı Fesih Nedenleri ...302
a. Sağlık Nedenleri ...303
b. Ahlâk ve İyiniyet Kurallarına Aykırı Haller ...305
ba. İşverenin İşçiyi Yanıltması ...305
bb. İşçinin veya Ailesinin Şeref ve Namusuna Dokunucu Davranışlarda veya Cinsel Tacizde Bulunmak ...305
bc. İşverenin İşçiye veya Ailesine Sataşması, Suç İşlemesi, Suça Özendirmesi ...306
bd. İşyerinde 3. Kişilerin Cinsel Tacizine Uğramak ...309
be. İşçi Ücretinin Gereğince Ödenmemesi ...310
bf. İşçiye Az Miktarda İş Verilmesi/İş Koşullarının Uygulanmaması ...312
c. Zorlayıcı Nedenler ...317
2. İşveren Açısından Haklı Fesih Nedenleri ...317
a. Sağlık Nedenleri ...318
b. Ahlâk ve İyiniyet Kurallarına Aykırı Haller ve Benzerleri ...323
ba. İşçinin İşvereni Yanıltması ...323
bb. İşveren veya Ailesinin Şerefine Dokunucu Davranışlar ...324
bc. İşverenin Başka Bir İşçisine Cinsel Tacizde Bulunmak ...325
bd. İşverene Sataşmak veya Alkol ve Uyuşturucu Almak ...326
be. Sadakat Borcuna Aykırılık ...330
bf. İşyerinde Suç İşlemek ...332
bg. Haksız ve İzinsiz Devamsızlık ...333
bh. Uyarıya Rağmen Görevini Yapmamakta Israr Etmek ...335
bi. İşin Güvenliğini Tehlikeye Düşürmek veya İşverene Zarar Vermek ...335
c. Zorlayıcı Nedenler ...339
d. Tutuklanma–Gözaltı Nedeniyle Devamsızlık ...341
3. Fesih Süresi ...342
G. Haksız Fesih ...345
H. Toplu Fesih ...349
I. Geçerli / Geçersiz Fesih ...352
§5. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİNİN SONUÇLARI ...352
I. İşverenin Belge Verme Yükümü Doğabilir ...352
II. İş Güvencesi İşlerlik Kazanabilir ...354
III. İşe Başlatma /İşe Yeniden Alma Zorunluluğu Doğabilir ...376
IV. Sözleşme Sonrasına Yönelik Rekabet Yasağı İşlerlik Kazanabilir ...376
V. İbra Gündeme Gelebilir ...382
VI. İşsizlik Sigortası Edimlerinden Yararlanılabilir ...385
VII. Ücret–Parasal Menfaatler ile Ceza Koşulu ve Tazminat Ödeme Yükümü Doğabilir ...386
A. Ücret ve Parasal menfaatlerin Ödenmesi Gerekebilir ...386
B. Ceza Koşulu Ödenmesi Gerekebilir ...387
C. Tazminat Ödenmesi Gerekebilir ...390
§6. ÖZELLİKLİ BİR SONUÇ: KIDEM TAZMİNATI ÖDENMESİ GEREKEBİLİR ...393
I. Kıdem Tazminatı Kavramı – Tarihçesi – Hukuki Niteliği ...393
II. Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Koşulları ...395
A. Kıdem Tazminatına İmkan Veren Bir İş Sözleşmesiyle Çalışma Bulunmalı ...396
B. İş Sözleşmesi Kıdem Tazminatına İmkan Verir Biçimde Son Bulmalı ...396
1. Sözleşmenin Kendiliğinden Sona Ermesi: İşçinin Ölümü ...397
2. Fesihle Son Bulma Halleri ...398
a. Sözleşmenin İşçi Tarafından Feshi ...398
aa. İş K. 24 Uyarınca Haklı Fesihler ...399
ab. Diğer Derhal (Haklı) Fesihler ...399
aba. Muvazzaf Ask