Toplum Dilbilimsel Bir İnceleme: Kayseri Fıkraları

Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Makro toplum dilbilim incelemeleri çalışmanın birinci bölümü olarak anlatı izlencesini toplumsal yapıyı öne çıkarıp metni bütüncül değerlendirmeyi, özü tasvir ederken hedef kitlenin kültür belleğine uzun vadeli kayıtlarını hedeflemiştir. Makro yapı ile sosyal bağlamdan yola çıkarak oluşan anlatı izlencesinde Kayseri fıkralarını yüzey yapıya aktaran göndericiler, Kayseri fıkra metinleri ve bağlama uygun seçilen metinler metin, tema ve üslup değişkelerinin her biri kod, göndericilerin amacı ve hedef kitlenin anlama düzeyine katkı sağlayan değişen ve gelişime açık düzlem ise ileti olarak belirlenmiştir. Mikro toplum dilbilim incelemeleri de çalışmanın ikinci bölümünü oluşturmuştur. Bu bölümde Kayseri fıkralarının dilsel kodlamalarının daha iyi anlaşılması için Jakobson'un dil işlevleri üzerine yaptığı incelemelerinin kuram açısından oldukça ortak noktalarının olduğu tespit edildiği için dilin temel işlevleri ve toplumsal çağrı altı noktada irdelenmiştir. Jakobson'un dil işlevleri bağlamında mikro toplum dilbilim analiz yapılması bir yenilik olup, fıkra metinlerinin her birinde farklı iletilerin olması bazen aynı fıkrada birden fazla işlevin olmasına yol açsa da baskın olan işlev esas alınıp dil-kültür-din-evrensel değer gibi yargılar bütün olarak düşünülüp değerlendirilmiştir. Fıkra metinlerinin toplum dilbilimsel analizinin daha önce yapılmamış olması ve toplum dilbilim çalışmalarında birden fazla kuram, söylem ve göstergebilimden yararlanarak bir incelemenin olmaması çalışmaya özgün bir değer katmıştır.