Osmanlı'da Reform Sancıları;Osmanlı'da Reform Hareketleri ve Dini Kurumların Etkisi

Eğitim sistemi doğru çalıştığında; yani aklı, mantığı ve pozitif bilimleri esas alan, bilimsel çalışmalara önem veren bir eğitim modeli uygulandığında o ülkenin müreffeh, o devletin de güçlü ve dirayetli olduğu görülmektedir. Eğitim sistemi akıl, mantık ve bilimden uzaklaşıp dogmalara yöneldikçe ise bir yandan toplumun refahının düşmeye başladığı, halkın din, mezhep, tarikat ve cemaat gibi farklılıklar üzerinden bir çatışma sürecine girdiği görülmektedir. Öte yandan, bu dogmatik eğitim sisteminin doğal bir sonucu olarak devletin bilimsel ve teknolojik gelişmelerden koptuğu ve muasır devletlerin gerisinde kaldığı da açıktır. Gerek toplumsal düzeydeki geri kalmışlık ve bunun doğurduğu inanç çatışmaları, gerekse devletin ve devlet organlarının bilimsel ve teknolojik bakımdan geri kalması hem içeride hem dışarıda büyük zaafiyetler doğurmakta; bu zaafiyetleri gören ve fark eden dış güçlerin söz konusu noktaları kaşımasına fırsat vermektedir. Hem içeride hem de dışarıda güçlü bir devlet ve güçlü bir millet olabilmek; hukuki, içtimai ve iktisadi alanlarda aklı, mantığı ve pozitif bilimleri esas alan, bilimsel çalışmalara önem veren bir eğitim modeli ile mümkündür. İşte bu eser, baştan sona bu hususa dikkat çekmeyi amaçlamaktadır.