Bir Osmanlı Kıraat Âlimi İbrahim b. Nişancı ve Eş-Şerhu’l-Cedîd’i;İnceleme ve Metin

Tecvid, Kur'ân'ın telaffuz biçimlerini mahreç ve sıfat bakımından ele alan bir ilimdir. Böylelikle okuyucunun lahn yapmamasını, harflerin hakkını-müstahakkını vermesini, edâ keyfiyetini ve okuma mertebesine göre riayet edeceği kuralları belirlemektedir. Bu disiplin, Cebrail'in (as) Hz. Peygamber'e oku kelimesini ilkâsıyla neşet etmiştir. Hz. Peygamber'in ilk dönemlerde bahse konu olağanüstü ilkâyı almaya pek müstait olmasa da buna tedrici bir şekilde alışmaya başlamıştır. Nitekim Hz. Peygamber, kendine inen âyetleri sahabilere aktarmış ve Kur'ân eğitim-öğretimi, nüzul dönemi başta olmak üzere sonraki süreçlerde de devam etmiştir. Günümüze kadar aynı titizlikle tilavet ve kıraat bakımından da muhafazası sürdürülen Kur'ân, iki kapak arasına alınması açısından diğer kutsal kitaplara benzemektedir. Ancak yoğun bir şekilde ezberlenmesi açısından sair kitaplardan büyük farklılık arz ettiği ve Müslümanların takdirine şayan olduğu da bir gerçektir. Bu da Müslümanların Kur'ân'ın icazına, tilavetine, yaşamsal buyruklarına ne kadar önem verdiklerini göstermektedir. Aynı durum tilavet ve tecvid zaviyesinden de dikkat çekmektedir. İşte bu saiklerle tecvid ilmine olan ilgi, her asırda artarak devam etmiş ve bu ilim kapsamında pek çok eser kaleme alınmıştır. Tecvid ilminin öncü âlimlerinden olan İbnü'l-Cezerî'nin el-Mukaddime isimli manzumesi de bu saikle meydana getirilmiş ve kaleme alındığı günden bugüne kadarki zaman zarfında ilgili alanın temel ders kitaplarından biri olmuştur. Gördüğü iltifata paralel olarak da söz konusu manzumeye yönelik sayısız şerh vücuda getirilmiştir. Bu şerlerden biri de Mehmet Paşa Camii İmam ve Hatibi İbrahim b. Nişancı'nın eş-Şerhu'l-cedîd adlı çalışmasıdır. İbrahim b. Nişancı'nın adı geçen eserinin tahkik ve tahlilini konu edinen bu kitap, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İbnü'l-Cezerî'nin hayatı, hocaları ve eserleri işlenmiştir. İkinci bölüm ise İbrahim b. Nişancı'nın hayatı ve ilgili eserinin incelenmesine dönüktür. Üçüncü bölüm de eş-Şerhu'l-cedîd'in tahkikine ayrılmıştır.