Tarih-i Nizam

Tarih, Allah'ın kudretinin sahnesidir; insan ise, bu sahnenin hem seyircisi hem de oyuncusudur. Tarihteki her bir kahramanın, her bir savaşın, her bir zaferin ve her bir yenilginin ardında, yüce bir takdirin mührü vardır. Peki, yazgı değişir mi? Kur'an'da insana nasihat edilmesi insanın irade sahibi kılındığını gösterir. Âlemlerin başlangıcından kıyamete kadar olan süreç, Allah'ın yaratma kudretinin sonsuz döngüsüdür. Her şey, bir bütünün parçalarıdır ve her parça, O'nun hikmetinin yansımasıdır. İnsanlık, bu büyük yaratılışın bir parçasıdır; her insan, her millet, her zaman dilimi, O'nun iradesinin bir yansımasıdır. Âdem ile başlatıp kıyamet ile bitirilen bir programda aradakiler bundan ayrı değerlendirilebilir mi? Allah'ın varlık âlemini ve insanlığı belirli bir amaçla yarattığı düşünülürse, bu zaman aralığında yaşanan bütün olan bitenler yani tarih, bu amacın gerçekleşmesi için bir araç hükmündedir. O halde başlangıçtaki amacın ilâhî bir amaçla sonlanması beklenmelidir. Daha da ileri olarak ilk insanlardaki Allah ve din anlayışı ile bu zamandaki insanların Allah ve din anlayışı arasındaki büyük fark, bize insan varlığının sadece bu dünyada değil başka âlemlerde de devam edeceğini düşündürtmektedir. Esasında insanın ilâhî âleme intikalinde nihai muhasebe, onun Allah'ı bilme ve tanıma derecesi üzerinden olacaktır. Zira dünya hayatının özü, Hakk'ın; ‘Gizli bir hazine idim, bilinmek istedim' sırrının insanda tecelli etmesidir. Bu hakikat, insanın varoluş hikmetini marifetullah'a ulaşma çabasında somutlaştırır.