Taksi-Dans Salonu;Ticarileşmiş Eğlence ve Şehir Hayatı Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme

Taksi-Dans Salonu, erken dönem Chicago sosyolojisinin ampirik yöneliminin en berrak metinlerindendir. Bu çalışmayı bugün, neredeyse bir yüzyıl sonra Türkçeye kazandırmak, yalnızca bir monografiyi dilimize aktarmak değil; ampirik sosyolojinin doğum anına, ilk saha temaslarına ve özgün gözlemlerine dair tarihsel bir kaydı yeniden dolaşıma sokmaktır. Bu, disiplinin hafızasını diri tutmanın ve sosyolojinin kendi üzerine düşünme kapasitesini beslemenin bir yoludur. Paul G. Cressey, Chicago'da genç kadınların, çoğu göçmen erkeklerle “on sente bir dans” karşılığında dans ettiği salonları inceler. Beş yıllık saha araştırması, bu mekânların gece rutinlerini, müşteri tiplerini, dansçıların mesailerini ve etnik-sınıfsal ayrımları canlı biçimde resmeder. Böylece “marjinal” sayılan bu tartışmalı mekân, modern kentsel yaşamın ilişki ağlarını ve ahlak rejimlerini çözümlemenin merceğine dönüşür. Kuşkusuz, dönemin ahlakçı dili ve normatif önkabulleri metne sinmiştir; fakat tam da bu özellik, ona ayrı bir değer katar: Taksi-Dans Salonu, ampirik sosyolojinin sahayı düşünme kapasitesi ve betimleme gücünü hakkıyla sergilerken, naif ampirizmin kör noktalarını da açığa çıkarır. Bu nedenle Cressey'nin monografisi yalnızca bir kentsel mekânın etnografisi değil; ampirik sosyolojinin kuruluş evresinde “gözlem” ile “ahlaki yargı” arasındaki geçirgen sınırların nasıl olağan kabul edildiğini gösteren bugün için de dikkate değer yöntemsel dersler içeren bir vesikadır.