Kayakla Atlama Sporu ; Temel Kavramlar ve Performans Analizi

Kış sporları, yüksek fiziksel kapasite, teknik beceri ve psikolojik dayanıklılık gerektiren, çevresel koşullarla insan performansının etkileşimini inceleme açısından önemli bir araştırma alanıdır. Bu sporlar arasında kayakla atlama, hem estetik hem de risk unsurlarını bünyesinde barındıran özgün yapısıyla dikkat çekmekte; aynı zamanda aerodinamik, biyomekanik, nöromüsküler kontrol ve psikofizyolojik hazırlık gibi çok boyutlu değişkenleri içermesi bakımından bilimsel olarak da özel bir konuma sahiptir. Dünya genelinde uzun bir geçmişe sahip olan bu branş, ülkemizde son yıllarda yapılan altyapı yatırımları, tesisleşme çalışmaları ve federasyon düzeyindeki desteklerle gelişim sürecine girmiştir. Bu doğrultuda hazırlanan bu eser, kayakla atlama sporunun ülkemizde bilimsel temelde ele alınmasına ve akademik bilgi birikiminin oluşturulmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Dünya genelinde köklü bir geçmişe sahip olan kayakla atlama branşı, ülkemizde son yıllarda gerçekleştirilen altyapı yatırımları, tesisleşme çalışmaları ve spor bakanlığı ve fedeasyon düzeyindeki desteklerle önemli bir gelişim sürecine girmiştir. Bu doğrultuda hazırlanan bu eser, kayakla atlama sporunun Türkiye'de bilimsel temelde ele alınmasına, akademik bilgi birikiminin oluşturulmasına ve branşın sürdürülebilir gelişimine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın ortaya çıkmasında, Erzurum'daki kış sporları tesislerinin olanakları ve kayakla atlama branşında emek veren antrenör, sporcu ve akademisyenlerin katkıları belirleyici olmuştur. Elde edilen bu birikimin, kayakla atlama sporunun ülkemizdeki gelişim sürecine bilimsel bir yön kazandıracağına ve ilerleyen dönemde yapılacak araştırmalara güçlü bir zemin oluşturacağına inanılmaktadır. Bu kitap, kayakla atlama sporunu bilimsel, teknik ve tarihsel boyutlarıyla bütüncül bir yaklaşımla ele almak amacıyla hazırlanmıştır. Eserin ilk bölümünde, kayakla atlama sporcularının somatotip özellikleri, vücut kompozisyonu, kas kuvveti, anaerobik ve aerobik performans ile bacak sertliği gibi performansla doğrudan ilişkili fizyolojik ve biyomekanik parametreler bilimsel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bu bölüm, branşa özgü fizyolojik profilin ortaya konulması açısından önemli bir referans niteliği taşımaktadır. Devam eden bölümlerde ise kayakla atlamanın tarihsel gelişimi, ülkemizdeki yapılanma süreci, teknik ekipmanlar, atlama teknikleri, yarışma ve puanlama sistemleri, atlayış aşamaları, rampa türleri ve dünyadaki önemli organizasyonlar ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Yeni eklenen bölümlerle birlikte eser, yalnızca performans analizine odaklanan bir çalışma olmaktan çıkarak, kayakla atlama sporunu tüm yönleriyle kapsayan kapsamlı bir başvuru kaynağı hâline getirilmiştir. İÇİNDEKİLER KIŞ SPORLARI BÖLÜM 1 KAYAKLA ATLAMA SPORCULARINDA SOMATOTİP, VÜCUT KOMPOZİSYONU, KAS KUVVETİ VE ANAEROBİK PERFORMANS PARAMETRELERİNİN ANALİZİ 1.1. Giriş 1.2. Yöntem 1.2.1. Antropometrik Ölçümler ve Vücut Kompozisyonu 1.2.2. Somatotip Değerlendirmesi 1.2.3. İzokinetik Kas Kuvveti Ölçümleri 1.2.4. Anaerobik Performans Ölçümü 1.2.5. El Kavrama Kuvvet Testi 1.2.6. Aerobik Kapasite Ölçümü 1.2.7. Drop Jump Ölçümleri 1.2.8. Bacak Sertliği Ölçümleri 1.2.9. Verilerin Analizi 1.3. Bulgular 1.4. Tartışma 1.5. Sonuç ve Öneriler BÖLÜM 2 KAYAKLA ATLAMA TARIHI VE GELIŞIMI 2.1. Dünyada Kayakla Atlama Tarihi 2.2. Türkiye'de Kayakla Atlama 2.2.1. Kiremitliktepe Kayakla Atlama Kuleleri 2.2.2. Kiremitliktepe Atlama Kulelerinde Düzenlenen Uluslararası Organizasyonlar 2.2.3. Kirmitlik Tepe Atlama Kuleleri Teknik Özellikleri 2.2.3. Kiremitliktepe Atlama Kuleleri Homologasyonları 2.2.4. Ülkemizde ve Dünyada Kayakla Atlama Aktif Lisanslı Sporcu Sayısı 2.2.5. Türkiye'de Aktif Kayakla Atlama Sporcuları BÖLÜM 3 KAYAKLA ATLAMA TEKNIK MALZEMELERI 3.1. Kayakla Atlama Tulumu 3.1.1. Aerodinamik Tasarım 3.1.2. Malzeme 3.1.3. Sıkılık44 3.1.4. Hava Geçirgenliği 3.1.5. FIS Kurallarına Uygunluk 3.2. Kask 3.2.1. Koruma Özelliği 3.2.2. Aerodinamik Özellikler 3.2.3. FIS Kurallarına Göre Kullanım Standartları 3.3. Gözlük 3.3.1. Koruma 3.3.2. Görüş Alanı 3.3.3. FIS Kurallarına Göre 3.4. Eldivenler 3.4.1. Sıcaklık Kontrolü 3.4.2. Tutuş 3.4.3. FIS kurallarına göre 3.5. Kayak Botları 3.5.1. Sıkılık ve Destek 3.5.2. Hafiflik 3.5.3. FIS Kurallarına Göre: 3.6. Kayaklar 3.6.1. Uzunluk ve Genişlik 3.6.2. Esneklik 3.6.3. V-Tekniğine Uygunluk 3.6.4. FIS Kurallarına Göre Atlama Kayakları 3.7. Kayak Bağlamaları 3.7.1. Tutuculuk 3.7.2. Güvenlik 3.7.3. FIS Kurallarına Göre 3.8. Göğüs Numarası 3.8.1. Kullanım 3.8.2. Beden 3.8.3. FIS kurallarına göre 3.9. Ekstra Ekipman 3.9.1. Sırt Koruyucu BÖLÜM 4 KAYAKLA ATLAMA TEKNIKLERI 4.1. Kongsberger Tekniği (1920-1930) 4.2. Windisch Tekniği 4.3. Paralel/Klasik/Däscher Tekniği (1950) 4.4. V Tekniği (1980 ve sonrası) 4.5. H Tekniği BÖLÜM 5 KAYAKLA ATLAMADA YARIŞMA PUANLAMA SISTEMI 5.1. Atlama Mesafesi Skoru 5.2. Atlayış Teknik Puanı 5.3. Rüzgâr Telafi Puanı (Wind Compensation) 5.4. Başlangıç Kapı Puanı (Gate Compensation) BÖLÜM 6 KAYAKLA ATLAMANIN AŞAMALARI 6.1. Hazırlık (Inrun) 6.2. Sıçrama (Takeoff) 6.3. Uçuş (Flight) 6.4. İniş (Landing) viii İçindekiler BÖLÜM 7 KAYAKLA ATLAMA RAMPALARI TEMEL BÖLÜMLERI 7.1. Başlangıç Noktası (Start Gate) 7.2. İnrun (Kayma Yüzeyi) 7.3. Take off (Sıçrama Noktası) 7.4. Uçuş Yolu (Flight Path) 7.5. İniş Bölgesi (Landing Area) BÖLÜM 8 KAYAKLA ATLAMADA RAMPA TÜRLERI VE ÖZELLIKLERI 8.1. Normal Tepe (Normal Hill) 8.2. Büyük Tepe (Large Hill) 8.3. Uçuş Tepe (Ski Flying Hill) BÖLÜM 9 KAYAKLA ATLAMA YARIŞMA ÇEŞİTLERİ, YARIŞMA REKORLARI VE ÖNEMLİ ATLAMA KULELERİ Yarışma Çeşitleri 9.1. Dünya Kupası (FIS Ski Jumping World Cup) 9.1.1. Organizasyon 9.1.2. Format 9.1.3. Kategoriler 9.2.1. Organizasyon 9.2.2. Format 9.2.3. Kategoriler 9.2. Dünya Şampiyonası (FIS Nordic World Ski Championships) 9.3. Olimpiyat Oyunları 9.3.1. Organizasyon 9.3.2. Format 9.3.3. Kategoriler 9.4. Dört Tepe Turnuvası (Vierschanzentournee) 9.4.1. Organizasyon 9.4.2. Format 9.4.3. Kategoriler 9.5. Gençler Dünya Şampiyonası (FIS Junior World Ski Championships) 9.5.1. Organizasyon 9.5.2. Format 9.5.3. Kategoriler 9.6. Kıta Kupası (Continental Cup) 9.6.1. Organizasyon 9.6.2. Format 9.6.3. Kategoriler 9.7. Ulusal Şampiyonalar 9.7.1. Organizasyon 9.7.2. Format 9.7.3. Kategoriler 9.8. Kayakla Atlama Rekorları 9.9. Ünlü Kayakla Atlama Rampaları 9.9.1. Vikersundbakken, Vikersund, Norveç 9.8.1.1. K Noktası: 9.9.2. Letalnica, Planica, Slovenya 9.9.3. Holmenkollbakken, Oslo, Norveç 9.9.5. Mühlenkopfschanze, Willingen, Almanya KAYNAKLAR