İstanbul ve Anadolu’ya Seyahat Günlüğü 1553-1555

Hans Dernschwam'ın 1553–1555 yılları arasında Orta Avrupa'dan başlayarak İstanbul'a ve Anadolu içlerine kadar uzanan seyahatini konu alan bu metin, erken modern dönemde Osmanlı coğrafyasına ilişkin Batı kaynaklı gözlemlerin ayrıntılı ve doğrudan bir raporudur. Siyasal idare, askerî teşkilatlanma, iktisadî hayat ve toplumsal yapı gibi alanlara dair betimlemeleriyle eser, seyahat anlatısı olmanın ötesine geçmektedir. Dernschwam, söz konusu yıllarda İstanbul'a kadar uzanan yolculuğu sırasında diplomatik bir heyete eşlik etmiş; Balkanlar, Rumeli, İstanbul ve Anadolu'nun belirli bölgelerinde edindiği izlenimleri düzenli ve ayrıntılı biçimde kayda geçirmiştir. Bu durum, metnin anlatımını kişisel izlenimlere dayalı serbest bir seyahat yazısından ziyade, gözleme ve tanıklığa dayanan sistemli bir rapor karakterine yaklaştırmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, Hans Dernschwam'ın seyahat anlatısını kaynak metnin yapısına ve tarihsel bağlamına sadık kalarak sunmayı; aynı zamanda günümüz okurunun 16 yüzyıl Osmanlı coğrafyasını ve dönemin zihniyet dünyasını daha sağlıklı biçimde kavrayabilmesini sağlayacak dengeli bir yaklaşım ortaya koymayı amaçlamaktadır.