Hukuk Teorileri

Toplum kurallarla varolur. Hukuk, ahlak, din, görgü ve moda gibi sosyal düzen kuralları toplumsal yaşamın temel bileşenleridir. Günümüzün karmaşık toplumlarında, düzenin sağlanması, uyuşmazlıkların çözümü veya toplumsal değişimin yönlendirilmesi bakımından hukuk kurallarının önemi, diğer sosyal düzen kurallarına oranla büyük ölçüde artmıştır. Eskiden ahlak, din veya geleneklerle düzenlenen pek çok konu, artık hukuk kurallarıyla düzenleniyor. Hukuk, insan hayatının neredeyse her alanını kuşatmış durumdadır. Hukuk kurallarının kaynağı nedir? Hangi etkenlere bağlı olarak ve nasıl ortaya çıkarlar? Hukuk bilinçli bir yaratı ürünü müdür, yoksa zaten var olanın keşfi midir? Hukuk insanlığın tarihinde hep var mıydı, hep var olmaya devam edecek mi? Hukuk kurallarının gerektiğinde zor kullanılarak uygulanması neden meşru görülür? Adil olma, adalete yönelme hukukun asli bir özelliği midir? Hukuk kurallarının amacı ve işlevi nedir? Farklı hukuk teorileri bu sorulara farklı yanıtlar verir. Yedi ana bölümden oluşan kitabın bölüm başlıkları şöyledir: * Doğal Hukuk Teorisi * Hukuksal Pozitivizm * Sosyolojik Pozitivizm * Normativist Pozitivizm * Faydacı Hukuk Teorisi * Marksist Hukuk Teorisi * Feminist Hukuk Teorisi (ARKA KAPAKTAN) İÇİNDEKİLER GİRİŞ Birinci Bölüm DOĞAL HUKUK TEORİSİ I- TEOKRATİK DOĞAL HUKUK ANLAYIŞI A- Sofokles B- Cicero C- Gazali D- Aquino'lu Thomas II- LAİK DOĞAL HUKUK ANLAYIŞI A- Hugo Grotius B- John Locke C- Akılcı Doğal Hukuk Teorisinin Temel Tezleri İkinci Bölüm IMMANUEL KANT VE AHLAKIN TEMEL İLKESİ I- TEORİK AKIL - PRATİK AKIL II- KATEGORİK BUYRUK A- Kişisel İradenin Özerkliği B- Evrenselleştirme İlkesi C- Araçsallaştırma Yasağı D- İnsan Onuru ve Araçsallaştırma Yasağı E- Kategorik Buyruk ve Özgürlük III- KATEGORİK BUYRUKLAR ÇATIŞIR MI? IV- EVRENSELLEŞTİRME İLKESİ SONUÇLARDAN TÜMÜYLE BAĞIMSIZ MIDIR? V- AHLAKİ ÖDEVLERİN ÇATIŞMASI Tartışma Konusu: Ötanazi Üçüncü Bölüm DEĞERLER TEORİSİ I- Nesnel Değerlerin Varlığı II- İnsan Varlığının Kademeli Yapısı III- Değer Yargıları Neden Kişiden Kişiye Değişir? IV- Bir Başka Değerler Teorisi Dördüncü Bölüm ADALET I- ADALET KAVRAMININ FELSEFİ ANALİZİ II- ADALETE YÖNELMEYEN HUKUK HUKUK MUDUR? III- ADALET TÜRLERİ A- Denkleştirici (Düzeltici) Adalet B- Dağıtıcı Adalet C- Hakkaniyet D- Sosyal Adalet IV- ADALET DAİRESİ: KADİM BİR ORTADOĞU DÜŞÜNCESİ Tartışma Konusu: Adalet Türleri Beşinci Bölüm HUKUKSAL (İRADECİ) POZİTİVİZM I- HUKUKA POZİTİVİST YAKLAŞIM II- HUKUKSAL POZİTİVİZMİN ÖNCÜLERİ A- Thomas Hobbes B- Jeremy Bentham ve John Austin III- HUKUKSAL POZİTİVİZME GÖRE HUKUKUN NİTELİĞİ IV- HUKUKSAL POZİTİVİZMİN AHLAKİ VE SİYASİ SONUÇLARI A- Pozitivizm ve Hukukun Üstünlüğü İlkesi B- Nazizm ve Hukuksal Pozitivizm Altıncı Bölüm KAPSAYICI HUKUKSAL POZİTİVİZM I- HUKUK - AHLAK İLİŞKİSİ II- H. L. A. HART III- RONALD DWORKİN'İN İTİRAZLARI Yedinci Bölüm SOSYOLOJİK POZİTİVİZM I- HUKUKA SOSYOLOJİK YAKLAŞIM II- İBN HALDUN III- EMILE DURKHEIM IV- LEON DUGUIT V- MAX WEBER Sekizinci Bölüm NORMATİVİST POZİTİVİZM Dokuzuncu Bölüm FAYDACI HUKUK TEORİSİ I- FAYDACI AHLAK TEORİSİ II- FAYDACI HUKUK TEORİSİ A- Jeremy Bentham ve Fayda İlkesi Tartışma Konusu: Bentham'ın Gece Nöbeti B- John Stuart Mill ve Özgürlük İlkesi C- Eylem Faydacılığı Kural Faydacılığı Onuncu Bölüm FAYDACI HUKUK TEORİSİNİN ELEŞTİRİSİ I- FAYDACI TEORİNİN SAKINCALARI II- KANT'IN ARAÇSALLAŞTIRMA YASAĞI VE FAYDACILIK Tartışma Konusu: Ahlakın En Üstün İlkesi: Mutluluğu Maksimize Etmek III- JOHN RAWLS: ADALET TEORİSİ A- Bilgisizlik Peçesi B- Toplum Sözleşmesi C- Adalet İlkeleri D- Fark İlkesi ve Ahlaki Hak Ediş E- Mülk Sahibi Olunabilen Demokrasi On Birinci Bölüm MARKSİST HUKUK TEORİSİ I- MARKSİST DÜNYA GÖRÜŞÜ II- MARKSİZMİN HUKUKA İLİŞKİN TESPİTLERİ A- Hukuk Üstyapı Kurumudur B- Hukuk Fetişizmi C- Hukuk ve Adalet D- Hukukun ve Devletin Göreli Özerkliği III- KOMÜNİST TOPLUMDA HUKUK İki Farklı Yorum IV- ANARŞİZMİN HUKUKA BAKIŞI On İkinci Bölüm TARİHÇİ HUKUK OKULU On Üçüncü Bölüm SERBEST HUKUK AKIMI On Dördüncü Bölüm HUKUKİ REALİZM I- AMERİKAN HUKUKİ REALİZMİ II- İSKANDİNAV HUKUKİ REALİZMİ On Beşinci Bölüm ELEŞTİREL HUKUK ÇALIŞMALARI On Altıncı Bölüm FEMİNİST HUKUK TEORİSİ I- FEMİNİST HAREKETİN TARİHSEL GELİŞİMİ A- Liberal Feminizm B- Radikal Feminizm C- Tahakkümün Sonlandırılması D- Biyolojik Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet E- Rasyonellik - Duygusallık F- Kadın Bedeninin Dönüştürülmesi II- ÖZEN (BAKIM) AHLAKI VE ADALET AHLAKI III- YENİ BİR HUKUK POLİTİKASI Tartışma Konusu: Kürtaj KAYNAKLAR