El İtisam, Bidatler Karşısında Kitap ve Sünnete Bağlılıkta Yöntem

Endülüsün yetiştirdiği en büyük bilginlerden biri olan Şâtıbînin el-İtisâm (özgün
uygulamaya sıkı sıkıya sarılma) ismini verdiği bu kitabı, bidatlere karşı Kitap ve Sünneti
savunan, bidatin mahiyetine ve tehlikelerine işaret eden bir hazinedir. Bu eseriyle o, İslâmın
özgün algılama ve uygulama biçimine ters olarak topluma yayılan hurafe ve bidatleri
açıklamaya, kurtuluş yollarını göstermeye çalışmıştır. Yaşadığı dönemde böyle yanlış
anlayışlarla kıyasıya mücadele eden Şâtıbî, toplumunu Kuran ve Sünnet çizgisinde sahih bir
din anlayışına davet etmiştir. İşte bu çabanın ürünü olan el-İtisâm, alanının hem benzersiz
hem de en önemli kitabı olma özelliğini hâlâ korumaktadır. Bidatçilerin gerek dünya gerek
âhiret hayatlarının hüsran olacağı fikrini temel alan kitabın ana konularını, bidatin ve bu
kapsama giren inanç ve fiillerin niteliği; bu tür davranışların dinî-hukukî hükmü; bidat ehlinin
kendilerini haklı çıkarmak için yaptıkları savunuların tutarsızlığı; ibadet alanında söz konusu
olan bidatlerin günlük davranışlar için de geçerli olup olmayacağı; bidat ile, fıkhî birer
yöntem olan maslahat-ı mürsele ve istihsân arasındaki farklar oluşturmaktadır. Bütün
bunlardan sonra eser, kurtuluşa ulaştıran hak yolun özelliklerini saymış ve dinin ana metinleri
olan nasların doğru anlaşılıp uygulanmasının ilkelerini belirlemiştir.